Skip to content

WRITINGS VII

Η ΦΑΝΕΡΗ ΤΙΜΩΡΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

  • «Πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα

στον Πολιτισμό και στην Τρομοκρατία»

Ρ. Τζουλιάνι – δήμαρχος Ν. Υόρκης

  • «Η ψυχή μας, η ελευθερία μας,

ο πολιτισμός μας κινδυνεύει…Χριστέ μου!»

Ο. Φαλάτσι – συγγραφέας, δημοσιογράφος

  • «Είναι μια σύγκρουση πολιτισμών.

Η ανωτερότητα του δυτικού πολιτισμού είναι δεδομένη».

Σ. Μπερλουσκόνι – Ιταλός πρωθυπουργός

  • «Θα είναι μια μάχη μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας,

υπό τη μορφή τραγωδιών που θα αποφευχθούν

και απειλών που θα εξαφανιστούν».

Τ. Μπους – Πρόεδρος Η.Π.Α.

Στο έργο του «Ο αιώνας του Λουδοβίκου του ΙΔ΄» , ο Βολτέρος, έγραφε, περισσότερο για την ιστορία ενός μεγάλου αιώνα παρά για εκείνη ενός μεγάλου βασιλιά, θέλοντας έτσι να τονίσει τη βαρύτητα των γεγονότων του Πολιτισμού από εκείνα της φθαρτής ανθρώπινης εξουσίας.

Οι περισσότεροι των ομιλητών που τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την 11η Σεπτεμβρίου, αναφέρονται στον Πολιτισμό αγνοούν, μάλλον σκόπιμα, την ιστορική πορεία του, γι αυτό και οι αντιφάσεις τους, παρ’ όλο που υποτίθεται ότι ανήκουν στο «μπλοκ του Διαφωτισμού», είναι απίστευτες. Εκεί που μας διαβεβαίωναν πως η σύγκρουση δεν έχει χαρακτήρα πολιτιστικό, ήρθαν άλλες φωνές – κοντινές τους – να τους διαψεύσουν. Γιατί πως αλλιώς να ερμηνευτεί π.χ. το «Χριστέ μου» της Ο. Φαλάτσι, όταν ο Δυτικός Πολιτισμός που υπερασπίζεται έχει δώσει μάχες για τη λύτρωση του ανθρώπου από τις προλήψεις. Είναι γεγονός ότι όσο η κρίση των αρχών πάνω στις οποίες θεμελιώθηκε η Δύση βαθαίνει, τόσο οι αντιφάσεις θα οξύνονται. Δίπλα στη διαστημική εξέλιξη διακρίνουμε τη μαντεία και δίπλα στη μοριοβιολογία την αστρολογία. Η τεχνικοκρατία δεν κατόρθωσε να λυτρώσει την ανθρωπότητα από την αλλοτρίωση. Και αυτό όχι μόνο γιατί «δεν απάλλαξε τον άνθρωπο από τη μισθωτή εργασία», για να θυμηθούμε την κλασσική μαρξιστική θέση. Αλλά γιατί η έννοια του Πολιτισμού αγνοήθηκε, για να αντικατασταθεί είτε από τη στενά ταξική είτε από την υπεριστορική διάσταση που έδωσαν τα μέχρι πριν λίγο καιρό δυο βασικά στρατόπεδα σκέψης. Μάλιστα, όσοι μιλούσαν κάποτε για την πρωτεύουσα σημασία του Πολιτισμού, είχαν χαρακτηριστεί φασίστες, από την σταλινικής καταγωγής «αριστερή διανόηση». Κι όμως, για τους συνεπείς μελετητές του Μαρξ, η ολότητα των ιδιαζόντων χαρακτηριστικών της πνευματικής, ηθικής, υλικής (οικονομικής και τεχνικής) ζωής ήταν και είναι το ζητούμενο. Έτσι, μέχρι πρότινος,  η θρησκεία, ως ηθικό χαρακτηριστικό του Πολιτισμού, θεωρήθηκε από τους αλαζονικούς υμνητές της εμπειριοκρατίας, κάτι σαν την αναπόφευκτη προσευχή που επιβάλλει το πρωτόκολλο στο δείπνο μιας αστικής οικογένειας.

Πόσο όμως ο ανθρώπινος πολιτισμός και η τεχνικοκρατική πρωτοπορία του, που είναι η Δύση, μπορεί ακόμα να υπακούσει στην ελεγιανή θέση «περί ανάπτυξης και εξέλιξης μιας πρωταρχικής λογικής ιδέας που ρυθμίζεται από το νόμο της διαλεκτικής και εκφράζεται από το γνωστό : θέση – αντίθεση – σύνθεση;» Είναι αλήθεια ότι ο Πολιτισμός εκφράζεται πάντοτε με μορφές ενταγμένες στα πλαίσια της εποχής του. Την εποχή του Hegel αυτά τα πλαίσια καθόριζαν οι εξουσίες της Κεντρικής Ευρώπης. Αυτά, όμως, αποτελούσαν μια συνέχεια του Ρωμαϊκού και του Ελληνικού Πολιτισμού και αυτοί οι τελευταίοι των ανατολικών Πολιτισμών. Έτσι η περίφημη ανωτερότητα ενός Πολιτισμού απέναντι σε έναν άλλο, περιέχει είτε βλακώδη άγνοια είτε δολοφονική σκοπιμότητα, αφού πάντα οι νόμοι εξέλιξης των Πολιτισμών υπάκουαν στις έννοιες της «συνέχειας» και της «αλληλοδιείσδυσης». Κανένας Πολιτισμός δεν διαμορφώθηκε απαλλαγμένος από τις επιδράσεις του προηγούμενου. Κάθε εποχή ζει μέσα στο πνεύμα των αιώνων του παρελθόντος της. Η δε περίφημη πρωτοτυπία μιας συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου του Πολιτισμού, καθώς και τα καινοφανή της στοιχεία, θα ήταν αδύνατα χωρίς τις μεσολαβούσες επιδράσεις παλαιότερων Πολιτισμών.

Ο βασικός λόγος που ο Δυτικός Πολιτισμός «αισθάνεται» ανώτερος των υπολοίπων, έχει να κάνει και με τη μονοθεϊστική καταγωγή του (ίδια με εκείνη των «αντιπάλων» του ισλαμιστών). Η ανδροκρατική – πατριαρχική αυτή καταγωγή, με πρότυπο το Θεό – Πατέρα, αποκλείει οποιαδήποτε συμμαχία και σαφώς οδηγεί στη βία. Το «προστατευόμενο από το Θεό» έθνος, νομιμοποιείται, σαν αποκλειστικά ευλογημένο, να λειτουργεί πατριαρχικά έναντι των υπολοίπων. Έτσι όποιος δεν δέχεται τη θέληση του δικού του Θεού (που είναι πιο δημοκράτης και ελεύθερος των υπολοίπων θεών!!!) τιμωρείται. Ο σύγχρονος ανθρώπινος πολιτισμός είναι θύμα της βίας των μονοθεϊστικών θρησκειών που συνεχίζουν να τον καθοδηγούν πατριαρχικά, χιλιάδες χρόνια τώρα. Σε αυτήν τη «μάχη των Πολιτισμών», οι δήμιοι και τα θύματα βρίσκονται σε μια αέναη εναλλαγή ρόλων. Ο ανήσυχος δυτικός πολίτης, που δεν δέχεται τη μιντιακή – επιχειρηματική – κρατική προπαγάνδα (κάθε πλευράς) και βλέπει το ανώφελο μιας ακόμα ανθρώπινης τραγωδίας, μοιάζει να στερείται την κληρονομιά των φιλοσόφων της Αναγέννησης, του Διαφωτισμού, των ουτοπιστών σοσιαλιστών…Γίνεται το υποκείμενο μιας θυσίας σε ένα φαύλο κύκλο βίας που δεν έχει τελειωμό. Το μέλλον ολοένα θυμίζει παρελθόν.

Η κρίση του δυτικού Πολιτισμού φαίνεται χαρακτηριστικά περισσότερο και στην οπισθοχώρηση των επιστημών που μιλούν γι αυτόν: Ιστορία, Φιλοσοφία. Σήμερα, όσοι μιλούν, όσο μιλούν, για τον Πολιτισμό είναι πολιτικοί, επιχειρηματίες, ιερείς. Γι αυτό και με σχετική ευκολία, σημάδι των εμπειρικών εργαλείων ανάλυσης που ακολουθούν, ονομάζουν την κρίση  πόλεμο. Πρέπει να αποδεχτούμε, ότι η Δύση δεν κατοικεί μόνη της στον πλανήτη Γη. Και ακόμα ότι οι ανόητες φιλανθρωπίες των διεθνών οργανισμών δεν αρκούν να μας απαλλάξουν από την πραγματικότητα : το παρελθόν μας εκδικείται.  Όσο δεν το κατανοούμε και δεν του αποδίδουμε τη σημασία του, αλλά το ξορκίζουμε, όπως ο σταρ που γίνεται διάσημος και αρνείται την ταπεινή του καταγωγή, εκείνο θα επιστρέφει τερατικά.  Όσους κι αν σκοτώσουμε, όσους κι αν συλλάβουμε για την τραγωδία της 11ης Σεπτεμβρίου, αν δεν λύσουμε την αντίθεση των πολλαπλών ταχυτήτων που τρέχει σήμερα ο ανθρώπινος πολιτισμός, η φρίκη θα επιστρέφει ενδυναμωμένη. Τα θύματα της θα είναι πολλά στις Μητροπόλεις και ο «θρίαμβος του θανάτου» δεδομένος.

Ο ασύμμετρος χαρακτήρας του νέου πολέμου και η υπερ – εθνικότητα του «νέου – δαίμονα / εχθρού» του Δυτικού Κόσμου, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με την τεχνολογική υπεροπλία μιας χώρας. Ο αποκαλούμενος «πόλεμος τέταρτης γενιάς» γίνεται χωρίς κράτη. Όπως ακριβώς τα Μ.Μ.Ε., το Διαδίκτυο, οι πολυεθνικές εταιρείες, δεν έχουν συγκεκριμένη διεύθυνση, έτσι και ο «εχθρός». Η παγκοσμιοποίηση δημιούργησε μια υπερ – διεύθυνση : τον Κόσμο και η αγγλοσαξονική ελίτ της Δύσης αποφάσισε να τον διαχειριστεί, έγκλειστη στους «Πύργους» της, προστατευόμενη πρώτα απ’ όλα από τους φτωχούς της ίδιας της χώρας που ηγείται (πενήντα εκατομμύρια υπολογίζονται οι φτωχοί στις Η.Π.Α.). Όμως το κατά Μπους «πολιορκημένο αμερικάνικο φρούριο» οδηγεί σε μια ιδιόμορφη στροφή στον απομονωτισμό. Ο πανικός των διαχειριστών (επιστημόνων, επιχειρηματιών κ.λ.π.) του Συστήματος είναι ολοφάνερος, αφού η «αθανασία» τους αναστέλλεται. Κι ο Tony Blur (θολός), για να θυμηθούμε το προεκλογικό αστείο της Guardian, ξεπερνάει το σιωπηλό πόλεμο ευρώ – δολαρίου, ξεκινώντας έναν άλλο – στο πλευρό του Μπους – που θα πάρει εκδίκηση για την ήττα των συμπατριωτών του έναν αιώνα πριν!

Ο κρυφός πόλεμος του Μπους, κατά της «θρησκευτικής καθαρότητας» και του ισλαμικού φανατισμού, είναι φενάκη. Παρ’ όλα αυτά παραπέμπει ευθέως σε άλλους πολέμους που τα αποτελέσματα τους μάθαιναν οι άνθρωποι πολύ αργότερα : τους μεσαιωνικούς…

μικρός επίλογος

Ο φονταμενταλισμός, για τον οποίο τόσος λόγος γίνεται τελευταία, γεννήθηκε στις Η.Π.Α. από ομάδες προτεσταντών, που με το θρησκευτικό εξτρεμισμό τους, τη μισαλλοδοξία τους και την καχυποψία τους προς κάθε νεωτερισμό, προσπάθησαν να κινητοποιήσουν τα πιο οπισθοδρομικά τμήματα της αμερικάνικης κοινωνίας. Δεν ήταν τυχαία η σύνδεση του με την άκρα Δεξιά και η ενδυνάμωση του επί Ρέιγκαν. Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός γεννήθηκε πολύ αργότερα και οι όψιμοι μελετητές του πρέπει να κατανοήσουν ότι ουδεμία σχέση έχει με τον αραβικό πολιτισμό, ο οποίος συνδέθηκε με τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό πολλές φορές προς μια «νεωτερική» αντίληψη του κόσμου.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΖΩΜΕΝΟΣ

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.