WRITINGS VI

“CUBE”

Μια «Μητρόπολη» της νέας εποχής.

«Θυμάται κανείς πως έφτασε εδώ;» Ποιος δημιούργησε αυτό το γεωμετρικό τέρας; Ένα μηχανικό Ασυνείδητο, μια φυλακή της ψυχής…Ο Κύβος είναι ο Κόσμος. Και ο σχεδιαστής του, όπως ο Χωρομέτρης στον Κάφκα, αγνοεί το αποτέλεσμα του δημιουργήματος του. Τα δωμάτια – παγίδες, οι αλλαγές των χρωμάτων, οι αριθμοί… «Τι θέλει ο Κύβος; Τι σκέφτεται;» Ποιος έφερε τους ανθρώπους εκεί μέσα; «Είναι το παιχνίδι κάποιου τρελού μεγιστάνα;» Όχι. «Κανείς δεν κάνει κουμάντο. Είναι ένα λάθος πράγμα που αντλεί από την επίφαση ενός γενικότερου σχεδίου. Είναι εκτός ελέγχου». Τα πρόσωπα ξαναγυρίζουν στο ίδιο σημείο, κάνουν κύκλους, μα και τα δωμάτια το ίδιο. Ο Άνθρωπος δημιούργησε αυτόν τον «υπολογιστή» ή ο αόρατος συμπαντικός υπολογιστής τον Άνθρωπο; Το Σύστημα αυτό είναι το Σύμπαν ή ένα απλό μέρος του; Το αδιέξοδο της φιλοσοφίας των μαθηματικών περιπλέκει τα πράγματα και κάνει την έξοδο από τον Κύβο αδύνατη. Μόνο ο νοητικά καθυστερημένος είναι σε θέση να λύσει τις εξισώσεις, γι αυτό και μόνος αυτός θα σωθεί. Είναι ιδιοφυΐα ή μήπως η καθυστέρηση του είναι σημάδι υπεροχής; Ο ηλίθιος, με την επιβίωση του και την αντοχή του, νικά όσους…έξυπνους τον είχαν νικήσει.

Με την ταινία «Κύβος» ο V. Natali δημιουργεί ένα έργο της αξίας της «Μητρόπολης» του Φ. Λάνγκ και του «Στάλκερ» του Α. Ταρκόφσκι. Ταυτόχρονα, βάζει τις βάσεις για μια συζήτηση πάνω στη φύση του Συστήματος και του σύγχρονου ανθρώπινου Πολιτισμού. Όποιος θεωρεί ότι το Σύστημα είναι ίδιο με τη παρελθούσα οργουελιανή εκδοχή του πλανάται πλάνη οικτρά. Ο Μεγάλος Αδελφός δεν μας παρακολουθεί. Δεν έχει λόγο. Ο Άνθρωπος βρίσκεται έγκλειστος στον Κύβο-Κόσμο, χωρίς να μπορεί να βγει. «Κάθε αναζήτηση εξόδου μάταιη», έλεγε ο πνευματικός συγγενής του Natali, S. Beckett στο παρόμοιο αφήγημα του “Τhe lost ones”. Αυτό είναι λοιπόν το μέλλον μας; Ή μήπως είναι ήδη το παρόν; Άλλωστε ο χρόνος, στη σύγχρονη εποχή, γίνεται περισσότερος αδιαίρετος από ποτέ.

Ο «Κύβος» είναι αναμφισβήτητα μια φιλμική αλληγορία. Και έτσι γίνεται σαφές ότι μέσα από το λεγόμενο κινηματογράφο της φαντασίας, μπορεί κάποιος να μιλήσει διεισδυτικά και ουσιαστικά για το δράμα του ανθρώπινου Πολιτισμού και κατ’ επέκταση της Ύπαρξης. Ο Κάφκα είναι πλέον σήμερα ένας «αρχαίος κλασσικός συγγραφέας», γι αυτό και τόσο σύγχρονος του Natali. Η περιπέτεια της περιπλάνησης στα δωμάτια του Κύβου, θυμίζει την περιπλάνηση του Κ. στον «Πύργο». Μόνο που για τον Εβραίο της Πράγας, το ζητούμενο ήταν το απρόσιτο της θείας χάρης και ο άνθρωπος μέσα σ’ ένα παρόν που τον (και μας) έχει καταδικάζει σε ακινησία. Ίσως γι αυτό θεωρούμε, στην εποχή μας, ότι τρέχουμε ιλιγγιωδώς. Γιατί στην πραγματικότητα είμαστε ακίνητοι, καθηλωμένοι, σε ένα παρόν που μας συνθλίβει.

Κανείς δεν εξουσιάζει τον Κόσμο σήμερα. Κι όσοι  νομίζουν ότι το κάνουν ή όσοι τους κατηγορούν ότι το κάνουν, ζουν τεράστια αυταπάτη. Ο Κόσμος είναι εκτός ελέγχου. Υπακούει στους νόμους που προϋπήρχαν του ανθρώπινου Πολιτισμού, αφού ο Χρόνος προϋπάρχει της Ιστορίας και γι αυτόν ο άνθρωπος είναι μια πεπερασμένη ασήμαντη μονάδα. Ο δημιουργός του Κύβου (ο Μεγάλος Αρχιτέκτονας;) σπάει πλάκα με τις παγίδες που στήνει στους εγκλείστους, ακόμα και σε αυτούς που τον βοήθησαν να φτιάξει το τερατούργημα.

Το χάος, βέβαια, του Κύβου δεν κρίνεται συναισθηματικά ως μια αρνητική έννοια. Ο Natali σα να το ξεκαθαρίζει : είναι η ουσία της Ύπαρξης που ξεπερνά τους ανθρώπους και τους καθορίζει. Ένας πολύπλοκος υπολογιστής, χωρίς οθόνη, πληκτρολόγιο, ποντίκι…Ένας υπολογιστής που αντιδρά, σα να έχει αισθητήρες, σε κάθε απόπειρα παραβίασης του απόλυτου Σχεδίου του. Το χρήμα, τα όπλα, τα ναρκωτικά, είναι οι εκπτωτικές καταφυγές, το ξόρκι για το αδύνατο της εξόδου. Θα καταστραφούμε μόνοι μας πριν μας καταστρέψει Εκείνος. Κανείς δεν γνωρίζει πως ξεκίνησαν όλα. Σε ένα παρελθόν αδιανόητο, ο τόπος αυτός ήταν πάντα κλειστός. Και θα παραμείνει. Τα σχέδια της NASA για τον εποικισμό του Άρη είναι η ύστατη αυταπάτη εξόδου. Όμως ο Κόσμος-Κύβος δεν είναι απλά μια φυλακή. Είναι η εξορία του ίδιου μας του συλλογικού ασυνειδήτου, που όσο πάει γίνεται και πιο σαφές πως ταυτίζεται με τον ανθρώπινο Πολιτισμό σε μια διάρκεια χρόνου ασύλληπτη.


About this entry