Ε.Κ.Κ.

Ένας χρόνος στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου

Η πολιτική είναι αναμφίβολα ένα κρύο πιάτο. Θέλει και γερό στομάχι. Το δικό μου στομάχι έχει χρόνια προβλήματα, αλλά λατρεύω το κρύο φαγητό.

Πιστεύω ότι τώρα που τα πράγματα στον κινηματογραφικό χώρο εκτονώθηκαν με τις «παραιτήσεις» των διορισμένων μελών του Δ.Σ. του Ε.Κ.Κ. , μπορεί κανείς να αναλύσει τι επιχειρήθηκε να γίνει, τι έγινε και τι έπρεπε να γίνει στον ένα χρόνο που κράτησε αυτή η «προδομένη επανάσταση».

Τόσο οι αιτίες που επέβαλλαν τις αλλαγές, όσο και η αποτυχία τους, αποδεικνύουν την αναγκαιότητα τους. Το πως ξεκίνησαν όλα, ποιες οι αφορμές, ποιοι διαχειρίστηκαν τα πράγματα, ποιες οι συνθήκες, ποιες οι …πιέσεις, ποιο ρόλο έπαιξε ο «χώρος» και ποιο το λεγόμενο κατεστημένο, γιατί δεν αντέδρασαν υπέρ των αλλαγών όλοι όσοι επωφελούνταν, πόσο επηρέασαν οι «παραδιοικήσεις» και τόσα άλλα ερωτήματα πιέζουν για να απαντηθούν.

Το ανεπιτυχές πολλών, μέχρι τώρα, αναλύσεων είναι ότι συνέδεσαν τις επιχειρούμενες αλλαγές με τα πρόσωπα και δεν κατανόησαν ότι αυτά απλά εξέφραζαν μια ιστορική αναγκαιότητα για το κλείσιμο του κεφαλαίου που λεγόταν «νέος ελληνικός κινηματογράφος» και το άνοιγμα ενός νέου ιστορικού κύκλου. Το σχέδιο νόμου, οι συγκρούσεις θεσμικών – σωματείων, η απίστευτης έντασης και έκτασης δημοσιότητα, η διοχέτευση πλαστών ειδήσεων από συγκεκριμένη ομάδα δημοσιογράφων και σκηνοθετών, υποδηλώνουν ότι τα πράγματα δεν ικανοποιούσαν κανέναν και ότι η κρίση ήταν υπαρκτή. Βέβαια, ότι αυτή η κρίση βρήκε έκφραση – έστω και με τεχνητό τρόπο – στην ηγετική ομάδα του Ε.Κ.Κ. , αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με στενά πολιτικά κριτήρια. Είναι εδώ που οι ιστορικοί γράφουν για το ρόλο του Υποκειμένου στην ιστορική κίνηση, που όχι μόνο αποδεικνύεται καθοριστικός αλλά, πολλές φορές, καταλύτης για την έκβαση των γεγονότων.

Οι απίστευτες καθυστερήσεις, οι ανέξοδες συγκρούσεις, το οριακό σλάλομ στους θεσμούς, η ανεπάρκεια του επιτελείου, οι διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό μιας ομάδας που δεν απέκτησε ποτέ κατασταλαγμένη πολιτική πλατφόρμα και που η κεφαλή της αυτοσχεδίαζε, ο ευνουχισμός των πλέον ικανών της ομάδας, οι οικονομικές και θεσμικές ελλείψεις, ο λυσσαλέος καθοδηγούμενος πόλεμος πριν καν αναλάβει αυτή η ηγεσία δράση – ίσως λόγω μιας παλιάς γνωστής βεντέτας – ήταν μόνο μερικές από τις αιτίες της ήττας, της πρώτης ουσιαστικά απόπειρας ο ελληνικός κινηματογράφος να προσεγγίσει επιτυχώς την εποχή του και να σταματήσει να ομφαλοσκοπεί.

Έτσι, τώρα, κάποιοι επιχαίρουν για την «παλινόρθωση», όπως ονόμασε την τωρινή φάση γνωστός κριτικός κιν/φου. Όμως αυτό που διαφαίνεται ως θρίαμβος είναι η απόδειξη για το ακριβώς αντίθετο. Είναι τέτοιο το σοκ, σε επίπεδο συνειδήσεων, που δημιούργησε στους κιν/φιστές αυτή η περίοδος, τέτοια η αποκάλυψη καταστάσεων / προσώπων / πολιτικών, που τα πράγματα δεν μπορεί να είναι πια τα ίδια. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, είναι τώρα που ενταφιάζεται η περίοδος που ξεκίνησε λίγο πριν την πτώση της δικτατορίας και που κράτησε ως σήμερα. Στον έναν αυτό χρόνο, κατανοήθηκε ότι για να υπερβεί κανείς παγιωμένες αντιλήψεις, μικροσυμφέροντα, σκοπιμότητες και την ανεπάρκεια του μηχανισμού, χρειάζεται πρώτα απ’ όλα να αφήσει στην άκρη αφορισμούς και γενικολογίες και να τοποθετηθεί με σοβαρότητα και σαφήνεια πάνω στα τεχνικά χαρακτηριστικά της έννοιας «Ελληνικός Κινηματογράφος». Στη συνέχεια, το πολιτικό σκέλος που θα την καθοδηγήσει, προκύπτει ως μια έκφραση ενότητας όλων των ικανών, νέων και μη εμπλεκομένων στην κρίση κιν/φιστών. Έτσι γεννιούνται οι ηγεσίες. Όχι με γνώμονα το «κύρος» και το «όνομα»! Σε όλες τις σημαντικές στιγμές της ιστορικής κίνησης, οι ηγέτες ήταν ελάχιστα γνωστοί πριν την έκρηξη των γεγονότων που τους ανέδειξαν.

Θα ήταν σκόπιμο, να αναρωτηθούμε τι ακριβώς έχει να επιδείξει σήμερα η Ελλάδα στον τομέα του κινηματογράφου. Πού ανήκουμε εθνικά – κινηματογραφικά; Δεν πρόκειται για ψευτοδίλημμα.  Θα μπορούσε για παράδειγμα να δηλωθεί με πολιτικές προθέσεις και νομικό περιτύλιγμα ότι το πρότυπό μας είναι οι κυριαρχούσες αναπτυσσόμενες κινηματογραφίες της Ασίας. Ή το μοντέλο μελέτης αποτελεί η Δανία και η Ιρλανδία. Ή ακόμα πιο ακραία, αν και μας χωρίζει χρηματοδοτική άβυσσος, η Μ. Βρετανία. Άκουσα από τα χείλη βασικού εκφραστή «προοδευτικών θέσεων» ότι τα πράγματα πρέπει να παραμείνουν ως έχουν και απλά να διεκδικήσουμε περισσότερες κρατικές ενισχύσεις. Και από άλλον «σεβάσμιο κινηματογραφιστή» να επανέλθουμε στο προ του 1982 μοντέλο!

Το εθνικό κινηματογραφικό στοίχημα κερδίζεται μόνο πάνω στο ζήτημα της αλήθειας. Την απόρριψη, δηλαδή, όλων εκείνων των δήθεν στοιχείων που μπασταρδεύουν τόσο τον ψυχαγωγικό όσο και τον αποκαλούμενο πρωτοποριακό κινηματογράφο. Δύο άξονες οφείλει να έχει μια σύγχρονη κρατική κινηματογραφική πολιτική : την ενίσχυση της «τέχνης του κιν/φου» και την στήριξη της παραγωγικής του διάστασης. Το ένα δεν αντιπαλεύει το άλλο. Το πρώτο ενισχύει τη συνέχεια της τέχνης σε εθνικό επίπεδο, το δεύτερο ψυχαγωγεί καλόγουστα και δομείται πάνω στη γνώση και τον επαγγελματισμό. Πιο σαφές δε γίνεται.

Ποιος πρέπει να κρίνει. Ούτε ασφαλώς οι λεγόμενοι αιώνιοι και αναντικατάστατοι ούτε ακόμη οι αυτόκλητοι υπερασπιστές των συμφερόντων του «χώρου». Για να διασφαλιστεί το αδιάβλητο των κρίσεων πρέπει οι κρίνοντες και οι κρινόμενοι να μην αποκαλύπτονται. Και ακόμη οι πρώτοι να εναλλάσσονται, διαρκώς. Πρέπει, εκτός των πρωτοεμφανιζόμενων, των «μικρομηκάδων» και των υπηρετούντων την τέχνη του ντοκιμαντέρ και του κινουμένου σχεδίου, οι κρινόμενοι να αποδεχτούν ένα point system που θα έχει να κάνει με το βιογραφικό και τη φιλμογραφία τους, τα βραβεία (ελληνικά – διεθνή), την προηγούμενη εισπρακτική επιτυχία, τις διεθνείς πωλήσεις του προηγούμενου έργου τους.

Η σύγχρονη κινηματογραφική τέχνη είναι τόσο σύνθετη, που από μόνο του ένα «καλό σενάριο» δεν διασφαλίζει τίποτα. Οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός έργου ικανού είτε να σταθεί με αξιοπρέπεια στη διεθνή αγορά είτε να κομίσει κάτι καινούργιο στην κινηματογραφική γλώσσα, βρίσκονται στη διαρκή ανάπτυξη του παραγωγικού του σχεδίου.

Για το φινάλε κρατώ μια σκέψη : να μην υποστούν οι νέοι κινηματογραφιστές την αλαζονική συμπεριφορά και απόρριψη των προηγούμενων ετών, αλλά να ζήσουν μια ολόπλευρη στήριξη για να συνεχίσουν τη διαδρομή τους με όνειρα και σοβαρότητα.


About this entry